Với thiệt hại hàng triệu đô la đã được ghi nhận và chuỗi cung ứng đang chịu áp lực nặng nề, ngành này đang cảnh báo về những hậu quả kinh tế nghiêm trọng hơn nếu không có các biện pháp khẩn cấp – bao gồm việc hoàn trả thuế VAT đang chờ xử lý – được thực hiện để hỗ trợ các nhà xuất khẩu.

Tầm quan trọng chiến lược của Trung Đông

Hội đồng Hoa Kenya (KFC) đang theo dõi sát sao cuộc xung đột leo thang và những tác động sâu rộng của nó đối với logistics toàn cầu và ngành trồng hoa của Kenya - một trong những nguồn thu ngoại tệ hàng đầu của đất nước và là nguồn sinh kế quan trọng. Mặc dù cách xa về mặt địa lý, cuộc xung đột đã và đang gây ra những hậu quả trực tiếp và đáng kể đối với các tuyến đường hàng không, năng lực vận chuyển hàng hóa và chuỗi cung ứng hỗ trợ xuất khẩu hoa của Kenya.

Trung Đông đóng vai trò kép và không thể thiếu trong ngành trồng hoa của Kenya, vừa là thị trường xuất khẩu chính vừa là trung tâm logistics toàn cầu quan trọng. Khu vực này chiếm từ 10 đến 15% tổng kim ngạch xuất khẩu hoa của Kenya, với các điểm đến chính bao gồm Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ả Rập Xê Út. Bên cạnh thương mại trực tiếp, các quốc gia vùng Vịnh đóng vai trò là hành lang trung chuyển quan trọng, kết nối Kenya với châu Âu và các thị trường toàn cầu khác. Chỉ riêng năm quốc gia vùng Vịnh đã đóng góp khoảng 13,35% giá trị xuất khẩu, ước tính đạt 722,9 triệu USD, trong khi các hãng hàng không có trụ sở tại vùng Vịnh vận chuyển một phần đáng kể hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không toàn cầu, đặc biệt là đối với các sản phẩm dễ hư hỏng như hoa.

Vận tải hàng không và logistics bị gián đoạn nghiêm trọng

Kể từ khi xung đột bùng nổ, lĩnh vực hàng không và logistics đã bị gián đoạn nghiêm trọng. Năng lực vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không trên một số tuyến phục vụ Kenya đã giảm tới 30%, trong khi trên toàn cầu, ước tính từ 18 đến 20% năng lực vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không đã bị ngừng hoạt động. Những gián đoạn này đã dẫn đến tình trạng chậm trễ vận chuyển lên đến 48 giờ, cùng với việc hủy chuyến bay, chuyển hướng và lên lịch lại chuyến bay trên diện rộng.

Đồng thời, chi phí vận chuyển hàng hóa đã tăng mạnh, với các nhà xuất khẩu hiện phải đối mặt với mức giá lên tới 5,30 USD/kg. Sự gia tăng này là do các tuyến bay dài hơn, giá nhiên liệu tăng cao và các khoản phụ phí rủi ro chiến tranh, với một số hành lang thương mại trọng điểm chứng kiến ​​mức tăng chi phí vượt quá 20%.

Thiệt hại tài chính đáng kể

Sự kết hợp của việc giảm năng lực sản xuất, chậm trễ và chi phí tăng cao đã dẫn đến những thiệt hại tài chính đáng kể cho ngành công nghiệp này. Chỉ trong ba tuần qua, các nhà xuất khẩu hoa của Kenya đã thiệt hại ước tính 4,8 triệu USD (220 triệu KES). Trong đó, khoảng 2,1 triệu USD là do hoa bị hư hỏng trước khi đến thị trường, còn 2,7 triệu USD phản ánh giá giảm do hàng đến chậm và chất lượng bị ảnh hưởng.

Các trang trại phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Đông đã trải qua sự sụt giảm doanh thu lên tới 75% và nếu tình hình này tiếp diễn, khoản lỗ hàng tuần có thể vượt quá 1,3 triệu USD.

Ảnh hưởng dây chuyền đến châu Âu và thị trường toàn cầu

Mặc dù châu Âu vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Kenya, nhưng khu vực này cũng không tránh khỏi cuộc khủng hoảng hiện tại. Sự gián đoạn không phận Trung Đông – hành lang thiết yếu cho dòng chảy hàng hóa giữa châu Phi và châu Âu – đã buộc các hãng hàng không phải chuyển hướng chuyến bay, dẫn đến thời gian vận chuyển dài hơn, độ tin cậy giảm và chi phí hoạt động tăng cao.

Giá cước vận chuyển trên các tuyến đường đến châu Âu đã tăng mạnh, trong một số trường hợp lên đến hơn 20%. Trên toàn cầu, các nhà xuất khẩu ở một số khu vực đang trải qua sự sụt giảm hàng hóa lên đến 37%, cho thấy quy mô và tính chất liên kết của sự gián đoạn này.

Tác động đến chất lượng, khả năng cạnh tranh và tính bền vững

Ngành công nghiệp hoa của Kenya đặc biệt dễ bị tổn thương trước những gián đoạn như vậy do tính chất dễ hư hỏng của sản phẩm. Ngay cả những sự chậm trễ ngắn cũng làm giảm đáng kể thời hạn sử dụng, giảm giá bán đấu giá và tăng tỷ lệ hàng bị từ chối tại các thị trường tiêu thụ.

Do đó, tình trạng chậm trễ hiện nay lên đến 48 giờ đang gây ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt đến chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh. Đồng thời, chi phí vận chuyển tăng cao đang làm xói mòn biên lợi nhuận vốn đã mỏng manh, đe dọa khả năng tồn tại về mặt kinh tế của người trồng, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ý nghĩa kinh tế rộng hơn

Ngành trồng hoa là trụ cột của nền kinh tế Kenya. Năm 2024, ngành này tạo ra khoảng 835 triệu USD doanh thu xuất khẩu và hỗ trợ hàng trăm nghìn việc làm trực tiếp và gián tiếp.

Do đó, những gián đoạn đối với ngành công nghiệp này không chỉ ảnh hưởng đến các nhà xuất khẩu mà còn tác động đến thu nhập ngoại hối, việc làm và sinh kế nông thôn trên khắp cả nước.

Triển vọng nếu gián đoạn kéo dài

Nếu xung đột tiếp diễn, triển vọng vẫn đầy thách thức. Năng lực vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không dự kiến ​​sẽ vẫn bị hạn chế, với khả năng giá cước tăng gấp đôi hoặc thậm chí gấp ba trên các tuyến đường bị ảnh hưởng. Các lựa chọn thay thế như vận tải đường biển vẫn không phù hợp do thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 10 đến 15 ngày.

Tình hình hiện nay ngày càng giống với những gián đoạn về logistics xảy ra trong đại dịch COVID-19, đặc trưng bởi năng lực vận chuyển hạn chế, giá cả biến động và sự không chắc chắn trong hoạt động.

Phản hồi từ ngành công nghiệp

Để ứng phó, Hội đồng Hoa Kenya đang phối hợp chặt chẽ với các nhà xuất khẩu, hãng hàng không, các công ty vận tải hàng hóa và các cơ quan chính phủ để giảm thiểu tác động. Các nỗ lực tập trung vào việc phê duyệt năng lực vận chuyển hàng không đột xuất và các chuyến bay thẳng, ưu tiên năng lực vận chuyển hàng không hiện có cho hàng hóa dễ hư hỏng, xác định các tuyến vận chuyển hàng hóa thay thế và tăng cường phối hợp thông tin hậu cần theo thời gian thực.

Mặc dù các biện pháp này đang giúp giảm bớt một số thách thức trước mắt, nhưng chúng không thể bù đắp hoàn toàn những hạn chế về cấu trúc hiện đang ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lời kêu gọi khẩn cấp tới chính phủ: Hãy hoàn trả thuế VAT

Trước tình hình khủng hoảng hiện nay, Hội đồng Hoa Kenya kêu gọi Chính phủ Kenya khẩn trương đẩy nhanh việc hoàn trả thuế VAT còn tồn đọng cho các nhà xuất khẩu hoa.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp đang phải đối mặt với chi phí tăng cao, năng lực vận chuyển hàng hóa giảm và sự bất ổn của thị trường, việc chậm trễ hoàn thuế VAT đang gây áp lực nghiêm trọng lên dòng tiền trong toàn ngành. Hiện tại, số tiền hoàn thuế VAT cho ngành này lên tới 10 tỷ KES. Đây là nguồn vốn lưu động thiết yếu để duy trì hoạt động, trả lương cho người lao động, duy trì sản xuất và đáp ứng các cam kết xuất khẩu.

Ngành trồng hoa hỗ trợ sinh kế cho hàng trăm nghìn người, và việc hoàn thuế VAT kịp thời sẽ giúp giảm bớt gánh nặng thanh khoản ngay lập tức, cho phép các công ty tiếp tục hoạt động và bảo vệ việc làm. Nếu không hành động, nguy cơ xảy ra đóng cửa doanh nghiệp, mất việc làm và thiệt hại lâu dài cho một trong những ngành xuất khẩu quan trọng nhất của Kenya.

Kết luận

Mặc dù xung đột ở Trung Đông không ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất hoa ở Kenya, nhưng nó đang gây gián đoạn nghiêm trọng đối với hệ thống hậu cần thiết yếu cho ngành công nghiệp này. Nếu không có sự can thiệp kịp thời và hành động phối hợp, áp lực lên các nhà xuất khẩu, người lao động và toàn bộ nền kinh tế sẽ tiếp tục gia tăng.

Hội đồng Hoa Kenya vẫn cam kết hợp tác với tất cả các bên liên quan để bảo vệ tính bền vững và khả năng cạnh tranh toàn cầu của ngành trồng hoa Kenya.

Nguồn: floraldaily.com